Müslüman İktisatçının Para ile İmtihanı

 

Müslüman İktisatçının Para ile İmtihanı[1]

 

Para insanlığın en önemli icatlarından birisidir. İnsanlık paranın icadıyla tabir caizse bir sıçrama yaşadı, ticari ilişkiler, insanlar arası mal ve hizmet değiş tokuşları çok daha kolay yapılır oldu. Para medeniyetin inşasında temel dönüm noktalarından birisidir.

Bununla birlikte paranın icadı insan ve mülkiyet ilişkisinde önemli değişikliklere de yol açtı.

Paranın olmadığı takas ekonomisinde tasarruf sahipleri servetlerini fiziki olarak saklamak zorundaydılar. Serveti fiziki olarak saklamak ise depolama vb. maliyetlere katlanmayı gerektiriyordu. Dolayısıyla insanlık paranın icadıyla birlikte servetini daha kolay saklama ve biriktirme imkanını da elde etmiş oldu.

Kopyala-Yapıştır

 "Kopyala-Yapıştır" (copy-paste) uygulaması bilgisayarın yaygınlaşmasıyla hayatımıza girdi. 

Yazı yazarken, bir araştırma yaparken ya da herhangi bir konuda bir çalışma yaparken büyük kolaylık sağlayan bir uygulama. 

Ne var ki toplumsal olayları yorumlarken zaman zaman buna benzer uygulama girişimleriyle karşılaşıyoruz. 

Oysa toplumsal olaylarda "kopyala-yapıştır" imkanı yok. 

Kur’an’da Ticari-Teolojik Terimler

“ Kur’an’da Ticari-Teolojik Terimler” Charles C. Torrey’in 1892 yılında Strazburg Üniversitesi’ndeki doktora tezi.  Yaklaşık 50 sayfalık bu çalışma aynı yıl Leyden-Brill tarafından yayımlanmış. 

Çalışma şu açıdan önemli: Bu kitap İslam iktisadına dair yapılan çalışmalarda öncelikle atıfta bulunulan eserlerin başında geliyor. 

Aslına bakılırsa kitap doğrudan Kur’an-iktisat ilişkisi üzerine yapılmış bir çalışma değil. Bununla birlikte dolaylı da olsa modern dönemlerde Kur’an’daki ticari terimler üzerine yapılmış ilk çalışmalardan olması hasebiyle ilgi çekmiştir. 

Çalışma iktisattan ziyade ilahiyatla ilgili. İslam ilahiyatının ticari terimlerle ilişkisi kitabın ana konusunu oluşturuyor.

İslam İktisadına Dair İlk Çalışmalar

Modern dönem İslam dünyasında ilk “iktisat” metinleri

Modern anlamda iktisat biliminin tarihi çok eski değildir. Kimileri onu merkantilistlerle başlatır, ama ağırlıklı görüş modern iktisat anlayışı Adam Smith’in “The Wealth of Nations” (Milletlerin Zenginliği) adlı eserinin yayımlanmasıyla, yani 1776 tarihinde başlar. Dolayısıyla modern iktisat düşüncesinin tarihi üç yüz yılı aşkın bir süredir denilebilir.

Modern İslam düşüncesinde ise “iktisat” kavramına ya da “İslam iktisadı”na dair yazılar oldukça yenidir.